किल्ला जीवधन
जुन्नर जवळ असलेल्या स्वराज्याच्या निर्मीतीतील एक म्हणजे जीवधन किल्ला.
नाणेघाटाच्या मोक्यावर असलेल्या या गडाची समुद्र सपाटीपासून ११४५ मी. उंची आहे.
जुन्नरपासून जवळ असलेल्या घाटघर गावातून किल्ल्यावर जाता येते. जीवधन किल्ल्याकडे
जाणारी वाट हि अवघड आहे. किल्ल्याच्या प्रवेशद्वारावर गजांतलकलक्ष्मीचे शिल्प आहे.
पाण्याच्या दोन टाक्या व उत्तम बांधलेली धान्यकोठी दिसते. पुढे गेल्यावर जीवाबाईची
मूर्ती आणि वृंदावनाचे दर्शन होते. गडावरून हडसर, कळसुबाई, रतनगड व हरिश्चंद्रगड
दिसतात. जीवधन किल्ल्याचे वैशिष्ठ म्हणजे वांदरर्लिंगी किवा खडापारशी हे सुळके होत.
या सुळक्याच्या व गडाच्या
मध्ये खोल दरी आहे. शहाजी राज्यांच्या राजकीय घडामोडींच्या दृष्टीने जीवधन हा
महत्वाचा किल्ला आहे.निजामशाहीच्या विरोधी राजकारण याच गडावर घडले. निजामशाहीचा
अस्त झाल्यावर निजामशाहीचा वंशज मुर्तीजा यांस याच गडावर कैद केले होते. शहाजी
राजांनी मुर्तीजाला सोडवून निजामाच्या गादीवर बसवले. हा सर्व इतिहास याच गडाच्या
साक्षीने झाला. इंग्रजांनी १८१९ मध्ये मराठ्यांचा पराभव करून हा किल्ला ताब्यात
घेतला. या युद्धाच्या वेळी केलेल्या तोफांच्या माऱ्याने किल्ल्याचे अतोनात नुकसान
झाले. त्याच्या खुणा आजही दिसतात.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा